(Verb)

Seo scéal Fiannaíochta ina bhfuil sean saol na págántachta agus an laochais ag bualadh le saol nua na Críostaíochta. 🔊

Caoilte fágtha i ndiaidh na Féinne agus buaileann le Naomh Pádraig. 🔊

Eachtraíonn Caoilte scéalta éagsúla faoin saol a bhí ag Fionn agus ag na Fianna. 🔊

Tugann dúshlán Fhinn agus socraíonn siad rás idir an t-eachtrannach, Caol Mac an Iarainn, agus an laoch ba fhearr a bhí ag na Fianna. 🔊

Ba é Caoilte an reathaí ab fhearr acu ach raibh ar an láthair agus chuaigh Fionn á lorg. 🔊

Dúirt an strainséir seo go dtabharfadh féin faoin rás a bhí le dul ó Shliabh Luachra na Mumhan go Binn Éadair. 🔊

Athchóiriú ar an leagan den scéal a bhí ag Niall Ó Domhnaill atá anseo (Seanchas na Féinne, Oifig an tSoláthait, 1942). 🔊

`An raibh dúil sa ghreann agaibh, a Chaoilte. 🔊

aonaigh agus oireachtais a bhí ag na Fianna i mBinn Éadair. 🔊

`Ní fhacamar an ghaiscíoch riamh nach raibh fear sna Fianna a chloífeadh é,' arsa Conán Maol. 🔊

`Níl agatsa ach glór amadáin,' arsa Caol an Iarainn, `agus mbeadh a raibh sna Fianna riamh in éineacht lena bhfuil ann faoi láthair, bhfaighfí fear ina measc a chloífeadh mise. 🔊

an laoch amháin agaibh atá in ann an lámh in uachtar a fháil ormsa i rith, i gcomhrac i gcoraíocht dhéanfaidh níos buartha daoibh ach fillfidh ar mo thír féin.' 🔊

`An bhfuil aon laoch agaibh a sháródh sa rásaíocht ?' 🔊

`Caoilte Mac Rónáin an fear reatha is fearr atá againn,' arsa Fionn, `ach níl i láthair. 🔊

raibh Fionn i bhfad imithe gur bhuail isteach i gcoill aimhréidh a raibh cosán ag dul tríthi. 🔊

Ba chosúil le crann seoil loinge gach cos den chos a bhí faoi agus ba chosúil le taobh báid gach bróg den bhróg a bhí air. 🔊

Bhí crios dóibe in íochtar a chóta lachtna agus raibh aon choischéim dar shiúil nár bhuail an t-íochtar dóibe mar a bheadh tonn ar chúl a chosa é agus raibh aon uair mbogfadh a bhróga nach gcuirfeadh bairille puitigh suas lena mhása. 🔊

`A Fhinn Mhic Cumhaill, an é go bhfuil imithe ar strae anseo. 🔊

D'inis Fionn go raibh ar lorg Chaoilte le dul i gcomórtas rásaíochta le Caol an Iarainn. 🔊

`Muise is duine gan ríocht thú más é Caoilte Mac Rónain an duine is fearr atá agat', arsa an Bodach, `ach nglacfá liomsa chloífinn duit é'. 🔊

`Is dóigh liom go bhfuil do dhóthain le déanamh agatsa do chóta, do bhróga is fhéin a iompar gan dul i gcomórtas le héinne eile', arsa Fionn, `ach más maith leat ábhar gáire a thabhairt dúinn, seo leat'. 🔊

`Maith go leor', arsa an Bodach, `déanfaidh mise bothán dom féin, ach is fada amach a bheidh an nach gcabhróidh liom'. 🔊

`Ní raibh riamh gan lucht freastail le bia a sholáthar dom agus rachaidh ag seilg le do leithéidse anocht,' arsa Caol an Iarainn. 🔊

Chuaigh go teach Inse Coinn ansin agus sciob leis dhá bhairille fíona agus a raibh de arán san áit. 🔊

Nuair a d'fhill bhí an fheoil rósta. 🔊

`Éirigh, a Bhodaigh,' ar seisean, `tá in am dúinn tosú sa rás'. 🔊

`Tá uair a'chloig codlata le déanamh agamsa fós,' ar seisean. 🔊

`Má deifir ortsa ag imeacht agus beidh i do dhiaidh.' 🔊

D'éirigh Bodach an Chóta Lachtna nuair a bhí a dhóthain codlata aige. 🔊

Chuir cnámh na muice i mbinn a chóta agus d'imigh leis sa tóir ar Chaol an Iarainn mar a bheidh gaoth fhuar na Márta ag teacht ón gcnoc. 🔊

`Má ocras ort cogain ar na cnámha sin,' ar seisean. 🔊

Chrom ansin ar na driseacha a bhí ar an thaobh den bhealach agus bhí ag ithe sméar go dtí gur tháinig Caol an Iarainn suas leis. 🔊

Thug an Bodach súil siar ar a chóta agus bhí binn an chóta stróicthe de. 🔊

D'imigh leis ansin mar a bheadh gaoth fhuar na Márta ann agus dhearna stop staonadh gur shroich mullach cnoic a raibh Binn Éadair le feiceáil uaidh. 🔊

Chrom ansin ag baint sméar agus nuair a bhí a dhóthain ite aige bhain a chóta de, d'fhuaigh an t-íochtar go ndearna sac de agus líon go béal é le sméara dubha. 🔊

Nuair a bhí sin déanta aige bhí smeartha ó bhonn go baitheas le sméar. 🔊

Bhí fear faire amuigh ag Fionn ó mhaidin le scéal a thabhairt chuige a luaithe is a d'fheicfeadh na reathaithe ag teacht. 🔊

Nuair a chonaic an fear dubh ag teacht i mbéal an chnoic agus sac an chóta lachtna ar a ghualainn rith go Fionn á go raibh Caol an Iarainn ag teacht agus an Bodach marbh leis. 🔊

`Tá ocras orm,' ar seisean, `agus fanaigí go n-íosfaidh mo dhóthain sméar agus mine. 🔊

na sméara agam féin ach tugaigí an mhin chugam.' 🔊

`A Chaoil an Iarainn', ar seisean, `nárbh olc an mhaise duit a cheapadh go mbeadh ard-chíos Éireann agat. 🔊

Ach bheidh le ag Fianna Éireann gur chuir siad aon laoch chun bháis. 🔊

Frequency index

Alphabetical index