a
(Part)

Eachtraíonn Caoilte scéalta éagsúla faoin saol a bhí ag Fionn agus ag na Fianna. 🔊

Tagann eachtrannach don tír isteach agus é ag iarraidh an áit a chur faoi chíos. 🔊

Tugann dúshlán Fhinn agus socraíonn siad rás idir an t-eachtrannach, Caol Mac an Iarainn, agus an laoch ba fhearr a bhí ag na Fianna. 🔊

Dúirt an strainséir seo go dtabharfadh féin faoin rás a bhí le dul ó Shliabh Luachra na Mumhan go Binn Éadair. 🔊

Insíonn an scéal greannmhar seo faoi na heachtraí a bhain díobh le linn an ráis. 🔊

Faigheann siad amach sa deireadh gurbh é Manannán Mac Lir, Dia na farraige de chuid Tuaithe Danainn, an a tháinig i gcabhair ar na Fianna. 🔊

Athchóiriú ar an leagan den scéal a bhí ag Niall Ó Domhnaill atá anseo (Seanchas na Féinne, Oifig an tSoláthait, 1942). 🔊

`Greann a d'fhág ár saol suáilceach', arsa Caoilte. 🔊

aonaigh agus oireachtais a bhí ag na Fianna i mBinn Éadair. 🔊

Nuair a bhuail port tháinig gaiscíoch mór amháin amach asti le crann a shleá agus léim isteach ar ghealghaineamh na trá. 🔊

`Níor fhág inis oileán ó d'fhág mo thír féin nár chuir faoi chíos mo chlaidhimh iad agus is mian liom cíos na críche seo a fháil anois fear a chloífeas .' 🔊

`Ní fhacamar an ghaiscíoch riamh nach raibh fear sna Fianna a chloífeadh é,' arsa Conán Maol. 🔊

`Níl agatsa ach glór amadáin,' arsa Caol an Iarainn, `agus mbeadh a raibh sna Fianna riamh in éineacht lena bhfuil ann faoi láthair, bhfaighfí fear ina measc a chloífeadh mise. 🔊

an laoch amháin agaibh atá in ann an lámh in uachtar a fháil ormsa i rith, i gcomhrac i gcoraíocht dhéanfaidh níos buartha daoibh ach fillfidh ar mo thír féin.' 🔊

`Cé acu de na trí nithe sin ba fhearr leat a fheiceáil. 🔊

`An bhfuil aon laoch agaibh a sháródh sa rásaíocht ?' 🔊

Rachaidh mise ar a lorg agus muna bhfaighidh i dTeamhair é, gheobhaidh i gCéis Chorainm é.' 🔊

raibh Fionn i bhfad imithe gur bhuail isteach i gcoill aimhréidh a raibh cosán ag dul tríthi. 🔊

Chonaic an fear mór buí ag siúl roimhe agus cóta lachtna síos go colpa ar a dhá chos. 🔊

Ba chosúil le crann seoil loinge gach cos den chos a bhí faoi agus ba chosúil le taobh báid gach bróg den bhróg a bhí air. 🔊

Bhí crios dóibe in íochtar a chóta lachtna agus raibh aon choischéim dar shiúil nár bhuail an t-íochtar dóibe mar a bheadh tonn ar chúl a chosa é agus raibh aon uair mbogfadh a bhróga nach gcuirfeadh bairille puitigh suas lena mhása. 🔊

`A Fhinn Mhic Cumhaill, an é go bhfuil imithe ar strae anseo. 🔊

`Is dóigh liom go bhfuil do dhóthain le déanamh agatsa do chóta, do bhróga is fhéin a iompar gan dul i gcomórtas le héinne eile', arsa Fionn, `ach más maith leat ábhar gáire a thabhairt dúinn, seo leat'. 🔊

Nuair a d'fhill siad ar Bhinn Éadair bhailigh iomlán na bhFéinne thart ar Bhodach an Chóta Lachtna le hiontas agus dúirt Caol an Iarainn nach náireodh é féin ag coimhlint lena leithéid de bhodach smeartha. 🔊

Ach rinne an Bodach gáire garbh a chuir fearg air agus ansin d'aontaigh dul sa rás leis ó Shliabh Luachra na Mumhan go Binn Éadair. 🔊

`B'fhearra dhúinn bothán oíche a dhéanamh dúinn féin', arsa Bodach an Chóta Lachtna. 🔊

`Maith go leor', arsa an Bodach, `déanfaidh mise bothán dom féin, ach is fada amach a bheidh an nach gcabhróidh liom'. 🔊

Chuaigh an Bodach isteach sa choill agus bhailigh adhmaid chun díon a chur suas agus ansin chuir luachra air. 🔊

`A mhic na Teastáille,' as seisean, `an gcabhróidh liom béile na hoíche a sheilg?' 🔊

`Ní raibh riamh gan lucht freastail le bia a sholáthar dom agus rachaidh ag seilg le do leithéidse anocht,' arsa Caol an Iarainn. 🔊

Chuaigh go teach Inse Coinn ansin agus sciob leis dhá bhairille fíona agus a raibh de arán san áit. 🔊

Nuair a d'fhill bhí an fheoil rósta. 🔊

Tháinig Caol an Iarainn chuige ar maidin tar éis a bheith amuigh ar thaobh an tsléibhe gan bhia gan chodladh agus dhúisigh Bodach. 🔊

D'imigh Caol an Iarainn go tromchosach sa rás agus eagla air faoin neamhshuim a rinne an Bodach de. 🔊

D'éirigh Bodach an Chóta Lachtna nuair a bhí a dhóthain codlata aige. 🔊

Chuir cnámh na muice i mbinn a chóta agus d'imigh leis sa tóir ar Chaol an Iarainn mar a bheidh gaoth fhuar na Márta ag teacht ón gcnoc. 🔊

`Muise mór duit deifir a dhéanamh,' arsa an Bodach. 🔊

Chrom ansin ar na driseacha a bhí ar an thaobh den bhealach agus bhí ag ithe sméar go dtí gur tháinig Caol an Iarainn suas leis. 🔊

`A Chaoil an Iarainn,' ar seisean, `ba cheart duit deifir a dhéanamh más maith leat ard-chíos na hÉireann a fháil, mar fhillfidh mise arís.' 🔊

D'imigh leis ansin mar a bheadh gaoth fhuar na Márta ann agus dhearna stop staonadh gur shroich mullach cnoic a raibh Binn Éadair le feiceáil uaidh. 🔊

Chrom ansin ag baint sméar agus nuair a bhí a dhóthain ite aige bhain a chóta de, d'fhuaigh an t-íochtar go ndearna sac de agus líon go béal é le sméara dubha. 🔊

Nuair a bhí sin déanta aige bhí smeartha ó bhonn go baitheas le sméar. 🔊

Bhí fear faire amuigh ag Fionn ó mhaidin le scéal a thabhairt chuige a luaithe is a d'fheicfeadh na reathaithe ag teacht. 🔊

Nuair a chonaic an fear dubh ag teacht i mbéal an chnoic agus sac an chóta lachtna ar a ghualainn rith go Fionn á go raibh Caol an Iarainn ag teacht agus an Bodach marbh leis. 🔊

`Culaith airm agus éide don a bhéarfaidh scéal níos fearr sin chugainn,' arsa Fionn. 🔊

`A Chaoil an Iarainn', ar seisean, `nárbh olc an mhaise duit a cheapadh go mbeadh ard-chíos Éireann agat. 🔊

Ar an ábhar sin ligfear d'anam leat thugann an ghrian is an ghealach ort féin cíos na Teasáille a chur chuig Fionn gach bliain.' 🔊

Ar filleadh do Bhodach an Chóta Lachtna ón trá las gaoth agus grian ina thimpeall agus d'aithin Fionn agus na Fianna gur Manannán Mac Lir a tháinig i gcabhair orthu. 🔊

Frequency index

Alphabetical index